De kracht van het moment

Als ik mijn keynote speech doe voor organisaties, spreek ik vaak over veerkracht en zelfredzaamheid. Ik vertel dan over hoe mijn leven verliep in een traditioneel gezin met een hardwerkende vader, een moeder die huisvrouw was en mijn broers. Ik was een druk en aanwezig mannetje. Wilde me altijd laten gelden. Dat gaf nogal eens wat onrust in het gezin, om het maar zacht uit te drukken.

Stel je voor dat mijn ouders dit niet hadden aangekund, dat mijn geldingsdrang er niet mocht zijn, dat ik was opgeborgen, of Ritalin had toegediend gekregen? En stel je voor dat mijn vader de maatschappelijk werkers 40 jaar geleden niet de deur had gewezen nadat ze hem en mijn moeder het advies hadden gegeven over mijn verstandelijk beperkte broertje die door hartfalen bij de geboorte een hersenbeschadiging opliep? Wat als mijn vader er niet voor was gaan liggen om mijn broertje uit huis te plaatsen, bij andere kinderen zodat zij zich konden optrekken aan hem? Voor mijn vader was het duidelijk: hij gaat niet uit huis, blijft gewoon thuis.

Mijn broertje Arie, die een levensverwachting had van 9 maanden, is net 45 geworden. Ik herinner me de zuurstofflessen op zijn slaapkamertje, want zonder separatiewand tussen zijn twee hartkamers kon acuut zuurstofgebrek optreden. Ik lag al nachten wakker bij het idee, laat staan wat mijn ouders hebben moeten doormaken met hun derde kind. Toch bleef Arie gewoon thuis en mijn ouders en wij zorgden voor hem. Geen discussie.

Twee verhalen van stroomopwaarts gaan en je niet voegen naar het systeem. Wat levert die andere, bijna rebelse houding op? En wat als we die invalshoek eens uitzoomen naar onze realiteit? Dat je niet doet wat iedereen doet, maar zelf nadenkt en een keuze maakt?

Want welke aannames en vooroordelen hebben wij als het gaat over buitenlanders, gehandicapten, vluchtelingen, politiek, religies, homo’s etc.? Zien we de mens nog wel achter het label? Of gaan we mee in de stroom om zelf buiten schot te blijven? Mensen lijken zich als kuddedieren te gedragen. Maar ik vraag me af: wie durft een andere mening te hebben? Wie ziet nog het talent en de groei bij de groepen waarover wij allerlei aannames doen? Wie ziet het talent bij zichzelf? Inclusiviteit is niet een vorm. Het is ruimte maken om je eigen aannames te veranderen, naar de ander maar ook naar jezelf. Inclusiviteit is niet iets wat je doet, inclusiviteit is iets wat je bent! Vanuit die mindset geef je ruimte voor de verAndering. Het woord zegt het al: ver-Andering: richting de ander bewegen. Kansen voor iedereen om talenten te ontplooien en niet als een fancy maatschappelijk ding. Inclusiviteit gaat over het toelaten van de ruimte voor de ander bij jezelf, ongeacht afkomst of anderszins.

Terug naar mijn broertje Arie. OK, hij is 45, maar hij blijft altijd mijn broertje. Hij rijdt auto, woont zelfstandig en neemt deel aan het  arbeidsproces bij de sociale werkplaats. Om 7.30 start hij, om 16.30 is hij iedere dag klaar. En door wie hij is, is hij zelf een figuurlijke sociale werkplaats geworden voor mensen met een sociale handicap. Op het voetbalveld, in het dorp en op de Soos. Mensen omarmen hem vanwege zijn onvoorwaardelijkheid. De onvoorwaardelijkheid van een simpele ziel. Het leven omarmend. Schaamteloos. Dat leert hij anderen en dat leert hij mij. En daarom is het heerlijk om pannenkoeken met hem te bakken (zie video).