Maak ruimte voor innovatie

Vorige week ben ik gestart in mijn nieuwe functie. Als innovator, lid van de innovatie-afdeling, creator, ontregelaar. De functietitel is nog niet helemaal duidelijk en dat maakt me eigenlijk ook niet zoveel uit. De naam van afdeling wijzigt van “Innovatie-afdeling” naar “Research & Development” en weer terug. Het is in beweging, het leeft omdat men het probeert te duiden vanuit de energie en ruimte…de vormloze energie waarover ik al eerder schreef.

Maandag 15 augustus, mijn eerste werkdag. Mijn eerste gedachte was om mijn directeur te vragen wat ik moest doen. Hij had me gezegd dat ik alle vrijheid en ruimte kreeg om mijn rol te vinden. In mijn functie als solotrompettist meldde ik me gewoonlijk om 9.30 in de Doelen, speelde ik in, een repetitiedag om 10 uur en die eindigde om 16 uur. Mijn taak was vrij helder: repeteren voor een nieuwe serie concerten met dirigent a of b.

Maar nu? Geen structuur en dat benauwde me. Maar wat voelde ik werkelijk? De aanwezigheid van schuldgevoel en verantwoordelijkheid. Ik voelde even door en merkte dat het schuldgevoel en die verantwoordelijkheid oude pijn was. Die manifesteerde zich in de vrijheid waar ik zo naar verlangde. Ik bedacht me daarop: ‘Andre, als je wilt innoveren begin dan eerst even met jezelf! Voel de permissie om structuurloos te vertrouwen op dingen die zich aandienen’.

Een dag later kon ik mijn directeur vertellen over de eerste lead die ik had bij een grote corporate. Wauw! Loslaten en dan gebeurt het gewoon. ‘Er is meer tussen hemel en aarde dan je kunt bedenken’, zei mijn grootvader altijd. Innovatie gaat dus over de permissie om ruimte in te nemen zonder verantwoordelijkheidsgevoel, laat staan schuldgevoel. Loskomen van die calvinistische remmers. In het licht stappen en je rol nemen in wat zich aandient.

Wellicht verlies je me nu even omdat ik wat doordraaf. Maar die ruimte te delen met mensen om je heen ontsluit ook weer de ruimte bij anderen. Structuurloos. Mijn directeur deed het al voor. Ruimte om te groeien en bijdragen. Dat voelt innovatief in deze wereld. Hebben anderen dat ook? Het antwoord is JA!

In dit proces van de afgelopen 5 weken raadde mijn vriend en mede-“innovator” Mike Schäperclaus mij het boek van Pixar-oprichter Ed Catmull aan: Creativity Inc. Daarin beschrijft Catmull het succes van Pixar, waarin hij niet alleen focust op de producten, maar vooral ook op de samenstelling van zijn creative en business team. Constant pretotypen. Doen, bijstellen, doen bijstellen, etc. Geen stip op de horizon. Waar doet me dat toch aan denken? Ineens weet ik het: mijn zoontje van 8 Boaz bouwt met lego. Niet om iets te bouwen, maar om het bouwen zelf. De vorm komt in het proces. Pas veel later.

Zo staat ook prachtig beschreven in Creativity Inc. dat creativiteit het beste gedijt in een commerciële omgeving. Dus niet in de omgeving waarin ik ben opgegroeid, waar we maakten om het maken. Subsidie voor l’Art pour l’Art. Of zoals sommige dogmatische kerkgenootschappen het geloof belijden vanuit creativity-inceen vastzittende manier van geloof belijden, zonder dat onder de loep te nemen en wedergeboren te laten worden. Dat opende nog eens mijn ogen. Wat een cadeaus in deze eerste week! Als ik daardoor een bijdrage kan leveren aan onze R&D afdeling, die ik overigens graag zou omdopen tot Rotterdam Philharmonic Reshape Circle, en daar dan ook een commerciële omgeving omheen te maken gaat de creativiteit vliegen en komen er geweldige innovatieve projecten.

Stel je voor dat wij als Reshape Circle mensen om ons heen verzamelen vanuit de organisatie die dit echt willen, die in innovatie geloven en die acteren aan de rand van het spectrum van het orkest, zonder aannames en niet vanuit bestaande structuren of processen. Als deze aanpak succesvol genoeg is vanuit de kernkwaliteit van deze verbinding (lees: het symfonieorkest), zal onze organisatie daar heen groeien. We moeten dus niet proberen de organisatie – die nu als corebusiness het spelen van het symfonisch repertoire heeft – volgens bestaande structuren en processen proberen te veranderen.

Realistisch ben ik, want ik snap ook dat een organisatie een andere snelheid heeft dan een orkest op het podium. Waar op het podium zelfredzaamheid, zelfsturing, samenspel, gezamenlijke waarden de motoren zijn van een club van 90 mensen die als een collectief fungeren beleven zij begrijpelijkerwijs een andere werkelijkheid dan in andere organisaties. Juist daarom zou je innovatie niet moeten gedogen, maar er met heel het hart voor moeten kiezen.

Creativiteit en eigenaarschap laten gedijen in een commerciële omgeving. Aan dat laatste is een enorme behoefte, zeker gezien het steeds verder teruglopen van overheidssteun. Een symfonieorkest, en zeker dat in Rotterdam, is een fantastisch ‘apparaat’. Alleen de producten en de marketing op die producten zijn voor de lange termijn voor een breed publiek niet duurzaam, ben ik bang.

Gisteren ontving ik nog een artikel van de managementsite over innovatie. Lees dit maar eens.

Kortom: laten we ruimte maken voor innovatie! And step up to the stage because everyone is an artist.

-Andre Heuvelman

*Personalized by PersonalEyes